Patronat medialny | O nas | Kontakt

Słownik finansowy

A

Akcja
Papier wartościowy łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym, wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej. Także ogół praw i obowiązków akcjonariusza współce lub część kapitału akcyjnego.
Akredytywa
Forma rozliczeń krajowych i zagranicznych za pośrednictwem banku stosowana jako instrument zabezpieczający interesy stron kontraktu. Dokument określający warunki tych rozliczeń zwany jest także listem kredytowym
Aktywa finansowe
Niematerialne formy majątku, takie jak należności, prawa autorskie, czy wszelkiego rodzaju papiery wartościowe.
Aktywa obrotowe
Aktywa o zapadalności krótkoterminowej, do których należą zapasy, należności, środki pieniężne i inne wartości o łatwiejszym dostępie, aniżeli aktywa trwałe. Inaczej mówiąc są to aktywa, których czas zużycia lub sprzedaży liczony jest od dnia bilansowego do 12 miesięcy (nie dłużej niż 1 rok). W przeciągu tego czasu następuje ich stałe zużycie.
alokacja składki
Część składki, która w ubezpieczeniach na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, przeznaczana jest na inwestycje.
Amortyzacja
Nazywana czasami konsumpcją kapitału, oznacza zmniejszenie się wartości dobra kapitałowego w pewnym okresie w wyniku użytkowania lub starzenia się.
Aprecjacja
Wzrost ceny towaru lub dobra. Termin używany w szczególności w odniesieniu do wzrostu wartości waluty krajowej względem waluty zagranicznej w systemie płynnych kursów walut (jest on regulowany przez rynek). Oznacza wzrost siły nabywczej danego pieniądza w rozliczeniach międzynarodowych.

B

Bank
Osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów, wydawaniu instrumentów pieniądza elektronicznego oraz innych czynności, określonych przepisami ustawy Prawo bankowe i wymienionych w statucie banku.
Bank centralny
Instytucja odpowiedzialna za funkcjonowanie systemu bankowego. Zazwyczaj działa jako jednostka państwowa, bądź podporządkowana państwu. W Polsce funkcję banku centralnego pełni Narodowy Bank Polski.
Banki komercyjne
Wyspecjalizowane instytucje finansowe trudniące się obsługą i organizowaniem ruchu pieniądza między jednostkami gospodarującymi i ludnością. Podstawowe zadania to gromadzenie środków pieniężnych, udzielenie kredytów i pożyczek oraz dokonywanie rozliczeń pieniężnych w obrocie krajowym i zagranicznym. Świadczą usługi klientowi masowemu. Usługi świadczone przez banki komercyjne są na gruncie prawa bankowego określane mianem czynności bankowych.
Bankomat
Automatyczne urządzenie służące przede wszystkim do wypłaty gotówki za pomocą magnetycznej lub inteligentnej (mikroprocesorowej, chipowej) karty płatniczej. Obecnie bankomaty służą także do drukowania potwierdzeń, dostarczania informacji o stanie konta, przyjmowania wpłat na konto itp. operacji.
Bankowy Fundusz Gwarancyjny
Instytucja gwarantująca depozyty polskich banków. Realizuje także działalność pomocową w stosunku do instytucji bankowych zagrożonych upadłością.
Bessa
Termin giełdowy oznaczający długotrwały spadek kursu giełdowego papierów wartościowych lub cen towarów notowanych na giełdzie. Przeciwieństwem bessy jest hossa.
Bilans
W organizacjach prowadzących księgowość według zasad tzw. pełnej rachunkowości, bilans – należący do obowiązkowych sprawozdań finansowych – to zestawienie aktywów i pasywów jednostki na początek (bilans otwarcia) i koniec (bilans zamknięcia) okresu sprawozdawczego.
Biuro Informacji Kredytowej
Instytucja, której zadaniem jest gromadzenie, integrowanie i udostępnianie danych dotyczących zaangażowań kredytowych klientów banków i SKOK-ów. Dane te w olbrzymiej większości są danymi pozytywnymi, to znaczy zawierającymi informacje o prawidłowo spłacanych zobowiązaniach, a tworzona w ten sposób historia kredytowa jest instrumentem mogącym służyć uwiarygadnianiu klienta banku.
Bon skarbowy
Dłużny papier wartościowy Skarbu Państwa na okaziciela o wartości nominalnej 10 tys. PLN z terminami emisji od 1 do 52 tygodni (standardowo 13 i 52). Oprocentowanie bonów ma charakter stały, dyskontowy (dochodem jest różnica pomiędzy ceną zakupu, a wartością nominalną bonu). Podstawową cechą bonów skarbowych jest zerowy stopień ryzyka, co sprawia, że są atrakcyjnym papierem lokacyjnym.
Broker ubezpieczeniowy
Osoba fizyczna lub prawna, która za zezwoleniem organu nadzoru nad rynkiem finansowym (Komisja Nadzoru Finansowego) i wpisaniu na listę brokerów wykonuje działalność brokerską. Broker ubezpieczeniowy jest niezależnym pośrednikiem ubezpieczeniowym, wykonującym czynności w imieniu lub na rzecz klienta, polegające między innymi na zawieraniu lub pośredniczeniu w zawarciu umowy ubezpieczenia.

C

Cel inflacyjny
Prowadzone w wyniku realizacji polityki Bezpośredniego Celu Inflacyjnego działania zmierzające do utrzymania poziomu inflacji możliwie najbliżej ustalonej wartości. W Polsce działania te prowadzone są przez Narodowy Bank Polski.
Cena
Ilość pewnego dobra (najczęściej pieniądza), za przyjęcie której sprzedający jest gotów zrzec się swoich praw do danego dobra, lub też kupujący jest gotów ją kupić, aby do tego dobra nabyć prawa.
Czek
Pisemne zlecenie bezwzględnego wypłacenia określonej kwoty, wydane bankowi przez posiadacza rachunku bankowego. Podstawą prawną funkcjonowania czeków w Polsce jest ustawa Prawo czekowe z 1936 r.

D

Deklaracja podatkowa
W powszechnym rozumieniu najczęściej przyjmuje się, że deklaracje są to wszelkiego rodzaju informacje przekazywane organom podatkowym na ściśle określonych drukach. I to potoczne rozumienie pojęcia deklaracji podatkowych zbieżne jest z definicją zawartą w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Artykuł 3 pkt 5 tej ustawy przez pojęcie „deklaracja” nakazuje rozumieć również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Depozyt bankowy
Depozyt bankowy są to środki finansowe jakie powierza inwestor(zwany depozytariuszem) bankowi na pewien okres czasu. Innym słowem depozyt bankowy oznacza zaciągnięcie długu przez bank u depozytariusza.
Derywaty
Walory (instrumenty finansowe) podobne do papierów wartościowych, których cena jest uzależniona od ceny wartości aktywów pierwotnych. Potwierdzają one uzyskanie przez nabywcę derywatu prawa do otrzymania w przyszłości określonej wartości pieniężnej lub dokonania transakcji.
Dochód
Dochód to nadwyżka sumy przychodów z danego źródła przychodu nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodu. Dochód stanowi dodatnią różnicę przychodów i kosztów ich uzyskania.
Dochody kapitałowe
Dochody kapitałowe można uzyskiwać z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, i z realizacji praw z nich wynikających, z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.
Dom maklerski
Jest członkiem Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Dom maklerski prowadzi rachunki papierów wartościowych swoich klientów oraz rachunki pieniężne służące do ich obsługi. Za wykonywane usługi brokerskie pobiera opłaty (z tytułu otwarcia i prowadzenia rachunku inwestycyjnego) i prowizje (od transakcji giełdowej). Stąd też przy wyborze domu maklerskiego warto wziąć pod uwagę jakość i koszty usług.
Doradca finansowy
Doradca finansowy to stosunkowo nowa w Polsce profesja. Doradca finansowy dokokuje sprzedaży produktów finansowych, oferując je nabywcy. Najczęściej doradcy finansowi pośredniczą w uzyskiwaniu kredytów, zakupie produktów inwestycyjnych (funduszy inwestycyjnych, lokat bankowych) oraz produktów ubezpieczeniowych (na życie, majątkowych i innych).
Dywidenta
Dywidenda jest to część zysku wypracowanego przez firmę, która jest przeznaczona do wypłaty jej właścicielom. Wypłata dywidendy jest możliwa tylko w roku, w którym spółka wypracowała zysk.

E

E-banking
Bankowość elektroniczna, forma usług oferowanych przez banki, polegająca na umożliwieniu dostępu do rachunku za pomocą urządzenia elektronicznego: komputera, bankomatu, terminalu POS, telefonu (zwłaszcza telefonu komórkowego) i linii telekomunikacyjnych.
E-konto
Konto bankowe, do którego uzyskujemy dostęp przez Internet, logując się do systemu za pomocą przypisanego klucza (loginu) i wpisując unikalny numer PIN.
ELIXIR
Elektroniczna Izba Rozliczeniowa, czyli w skrócie ELIXIR, jest systemem rozliczeń międzybankowych, dzięki któremu nasze środki mogą szybko trafić na właściwe konto bankowe, na które dokonaliśmy przelewu. System ten w rozliczeniach międzybankowych wyeliminował potrzebę przesyłanie dokumentów papierowych, przekształcając informacje potrzebne dla prawidłowego opracowania i zaksięgowania zlecenia klienta w zapis elektroniczny przesyłany do banku odbiorcy zlecenia.
Emitent
Emitentem jest podmiot wystawiający lub emitujący papiery wartościowe i ogłaszający ich sprzedaż we własnym imieniu i na własny rachunek. Może to być osoba fizyczna, przedsiębiorstwo (np. spółka akcyjna lub bank), Skarb Państwa (obligacje skarbowe), a w przypadku obligacji komunalnych - jednostki samorządu terytorialnego, związki tych jednostek, spółki komunalne i inne podmioty posiadające osobowość prawną, które wykonują lub będą wykonywać zadania z zakresu użyteczności publicznej.
Eurosystem
Eurosystem to określenie stosowane dla Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i banków centralnych państw członkowskich Unii Europejskiej, które przyjęły euro. Eurosystem stanowi władzę monetarną strefy euro. Eurosystem powstał 1 stycznia 1999 r., wraz z przekazaniem przez krajowe banki centralne jedenastu państw członkowskich UE odpowiedzialności za politykę pieniężną EBC.
Ewidencje
Przepisy nakładają na podatników obowiązek prowadzenia szeregu ewidencji. Ich ilość i rodzaj zależy głównie od formy prowadzenia działalności gospodarczej (zasady ogólne, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, karta podatkowa) oraz formy rozliczeń (podatkowa księga przychodów i rozchodów, księgi rachunkowe, ewidencja przychodów).

F

Faktura
Faktura to podstawowy dokument obowiązujący w obrocie gospodarczym. Na gruncie prawa podatkowego jest to dokument warunkujący przede wszystkim prawidłowe rozliczenie VAT.
Finanse publiczne
Finanse publiczne to dział prawa obejmujący procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem. Pieniędzmi publicznymi dysponuje parlament, uchwalając budżet na dany rok. Z kolei Minister Finansów czuwa nad wykonaniem budżetu i zarządza sektorem finansów publicznych."
Finansista
Człowiek obeznany z zagadnieniami finansowymi, w nauce finansów (nauce o finansach), rzeczoznawca w sprawach finansowych.
Fiskus
Fiskus to przestarzałe określenie Skarbu Państwa. Obecnie tym pojęciem popularnie określa się organy aparatu państwowego, które zostały powołane do realizowania zadań związanych z pobieraniem i egzekwowaniem danin publicznych. Fiskus to inaczej skarbowy, podatkowy.
FOREX
Forex (ang. foreign exchange) to powszechnie używane określenie międzynarodowego rynku walutowego. Jest to największy rynek na świecie, z dziennymi obrotami sięgającymi dwóch bilionów USD. Forex jest rynkiem nieregulowanym, który funkcjonuje bez jednostki nadzorującej obrót.
Fundusz emerytalny
Wprowadzony w 1999 roku repartycyjno-kapitałowy system emerytalny w Polsce składa się z trzech części, zwanych powszechnie filarami. Pierwszy filar to zreformowany system ubezpieczeń społecznych realizowany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), drugi to otwarte fundusze emerytalne (OFE), zaś trzeci filar stanowią dodatkowe dobrowolne programy emerytalne, dzięki którym możemy powiększyć wysokość naszej emerytury. II oraz III filar stanowią kapitałowy system finansowania emerytur, w którym każdy oszczędza na swoją emeryturę.
Fundusz inwestycyjny
Fundusze inwestycyjne są wymarzoną lokatą dla osób, które chcą aktywnie inwestować swoje oszczędności, a nie mają zbyt wiele na to czasu. Są one formą zbiorowego lokowania środków pochodzących od wielu inwestorów: osób fizycznych, przedsiębiorstw i innych osób prawnych, gmin. Nie ma tu znaczenia wielkość wpłaty inwestora – suma wpłaconych środków tworzy kapitał, który jest inwestowany w różnego rodzaju instrumenty finansowe.
Fundusze wysokiego ryzyka
Terminem tym określa się fundusze, które specjalizują się w inwestowaniu w nowe, nieznane większości inwestorów spółki, zazwyczaj cechujące się dużą innowacyjnością planowanej działalności (także wykorzystaniem nowych technologii), nie mające jednak jeszcze ugruntowanej pozycji rynkowej i stąd mające często trudności w bankach w pozyskaniu środków na rozwój. Są to zatem spółki o dużym potencjale rozwojowym, ale jednocześnie oceniane jako bardzo ryzykowne z punktu widzenia powodzenia inwestycji.

G

Giełda
Rynek, na którym dochodzi do zawarcia transakcji handlowych – kupuje się aktywa finansowe lub towary. Rynek ten jest zorganizowany na zasadzie aukcji, czyli nabywcą jest ten podmiot, który w momencie dokonania transakcji jest gotów zapłacić najwięcej sprzedającemu. W potocznym znaczeniu giełda praktycznie zawsze oznacza giełdę papierów wartościowych. Obok niej istnieją jednak jeszcze giełdy surowców (np. ropy naftowej, miedzi, cynku) oraz produktów rolnych.
GINB
Główny Inspektorat Nadzoru Bankowego, od 1 stycznia 2008 roku, w ramach dokonującego się w Polsce procesu integracji nadzoru finansowego GINB został włączony w struktury organizacyjne Komisji Nadzoru Finansowego. GINB jest odpowiedzialny przede wszystkim za nadzór nad działalnością banków mający na celu zapewnienie bezpieczeństwa depozytów zgromadzonych w bankach oraz zapewnienie stabilności systemu bankowego, przy jednoczesnym zagwarantowaniu bankom wystarczającej elastyczności i swobody w podejmowaniu decyzji biznesowych oraz równych warunków i zasad uczestnictwa w rynku finansowym w zakresie podstawowych parametrów finansowych
Globalizacja
W ujęciu gospodarczym jest to proces tworzenia światowej gospodarki, czyli takiej, która obejmuje obszar całego globu, a dla której granice państw i kontynentów nie mają już podstawowego znaczenia. Procesy globalizacji następują dzięki znoszeniu barier dla wymiany i produkcji towarów i usług, przepływu kapitału i ludzi.
Grupa kapitałowa
Podatkowe grupy kapitałowe są to co najmniej dwie spółki prawa handlowego mające osobowość prawną, które pozostają w związkach kapitałowych.

H

Hipoteka
Hipoteka jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości, służącym zabezpieczeniu wierzytelności, dzięki któremu wierzyciel (inaczej wierzyciel hipoteczny) może dochodzić zaspokojenia swoich roszczeń wobec dłużnika (tj. dłużnika hipotecznego) z tej nieruchomości.
Holding
Holding jest formą organizacji grupy podmiotów gospodarczych, najczęściej powiązanych ze sobą ze względu na zależności własnościowe lub kapitałowe. Holdingi często powstają również w obrębie określonego segmentu rynku (np. w przemyśle przetwórstwa owoców, stoczniowym, samochodowym). W strukturze holdingu jeden z podmiotów ma zazwyczaj pozycję dominującą nad pozostałymi i ma możliwość wpływania na działania pozostałych.
Hossa
„Rynek byka”, jest to termin, którym określa się długotrwały wzrost kursu papierów wartościowych notowanych na giełdzie papierów wartościowych lub cen towarów notowanych na giełdzie. Inaczej mówiąc, jest to okres dynamicznego rozwoju rynku kapitałowego lub innego rynku towarowego.

I

IKE
Indywidualne konto emerytalne, dobrowolna forma polskiego ubezpieczenia społecznego stanowiąca tzw. trzeci filar emerytalny. Posiadacz konta IKE może wybrać konkretny sposób oszczędzania, począwszy od lokaty bankowej, poprzez ubezpieczenie kapitałowe, fundusze inwestycyjne, aż po samodzielne inwestowanie na giełdzie.
Indeks giełdowy
Wartość obliczona na podstawie wyceny akcji wybranych spółek giełdowych. Umożliwia syntetyczne przedstawienie koniunktury na giełdzie lub stanu jakiegoś sektora spółek.
Inflacja
Proces wzrostu poziomu cen, powodujący niekontrolowane i nie akceptowane społecznie zmiany proporcji podziału dochodu narodowego. We współczesnej gospodarce światowej występuje ona powszechnie, choć z różnym nasileniem w poszczególnych krajach. Stopień nasilenia inflacji określa stopa inflacji, wyrażająca w procentach wzrost poziomu cen w okresie badanym w stosunku do okresu przyjętego przez ustawę.
Inkaso
Warunkowa forma płatności, polegająca na pobraniu przez bank od kupującego na rzecz sprzedającego określonej należności, w zamian za wydanie powierzonych przez sprzedającego dokumentów, zgodnie z ustalonymi warunkami.
Inwestycja
Wyrzeczenie się obecnych, pewnych korzyści na rzecz niepewnych korzyści w przyszłości.

J

Joint venture
Oznacza podmiot stworzony wspólnie przez więcej niż jedne przedsiębiorstwo w celu realizacji określonego zadania lub prowadzenia konkretnej działalności.

K

Karta kredytowa
Karta płatnicza, której wydanie jest związane z przyznaniem limitu kredytowego przez bank. Operacje wykonane przez posiadacza karty rozliczane są w ciężar limitu.
Karta płatnicza
Elektroniczny instrument płatniczy wydawany przez bank lub instytucję finansową, stanowiący podstawowe narzędzie zdalnego dostępu do pieniędzy zgromadzonych na rachunku bankowym.
Komisja Nadzoru Bankowego
Instytucja sprawująca nadzór nad działalnością polskich banków od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2007 r. Organem wykonawczym Komisji był Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego działający w strukturze Narodowego Banku Polskiego.
Komisja Nadzoru Finansowego
Centralny organ administracji państwowej sprawujący nadzór nad rynkiem finansowym. Powołany na mocy ustawy z dnia 21 lipca 2006 o nadzorze nad rynkiem finansowym. Przejęła kompetencje Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych, a od 1 stycznia 2008 przejęła także kompetencje Komisji Nadzoru Bankowego.
Konto bankowe
Rachunek bankowy, zapis stanu należności między dwoma podmiotami, z których jeden jest bankiem.
Kredyt bankowy
Umowa zawarta w formie pisemnej pomiędzy bankiem, a kredytobiorcą. Bank zobowiązuje się udostępnić określoną kwotę na określony cel oraz czas a kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać kredyt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwrócić pobraną kwotę wraz z należnym bankowi wynagrodzeniem w postaci prowizji i odsetek.
Kredyt hipoteczny
Długoterminowy kredyt bankowy, którego zabezpieczeniem jest hipoteka. Udzielany najczęściej na budowę lub zakup nieruchomości.
Kredyt inwestycyjny
Kredyt bankowy przeznaczany na finansowanie realizowanych przez kredytobiorcę przedsięwzięć, których celem jest powiększenie wartości majątku trwałego.
Kurs walutowy
Cena danej waluty wyrażona w innej walucie. Miejscem transakcji, na którym przedmiotem są waluty krajowe jest rynek walutowy

L

Leasing
W ramach leasingu jedna ze stron umowy (finansujący, leasingodawca) przekazuje drugiej stronie (korzystającemu, leasingobiorcy) prawo do korzystania z określonej rzeczy na pewien uzgodniony w umowie leasingu okres, w zamian za ustalone ratalne opłaty (raty leasingowe).
LIBOR
"Stopa procentowa kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w Londynie przez cztery główne banki: Bankers Trust, Bank of Tokyo, Barclays i National Westminster. Jest ustalana o godzinie 11:00 GMT. Stanowi bazową stopę procentową dla ustalania oprocentowania kredytów i depozytów na rynku międzybankowym oraz kredytów typu ""roll-over""."
Limit kredytowy
Bank udzielając kredytu osobie fizycznej lub prawnej określa w umowie maksymalną wysokość kredytu, którą może dysponować kredytobiorca, czyli limit kredytowy.
Linie kredytowe
Jest to limit w rachunku bankowym, do jakiego kredytobiorca na podstawie umowy zawartej z bankiem może się zadłużyć bez załatwiania dodatkowych formalności.
Lokata bankowa
Umowa między klientem a bankiem, w której klient udostępnia bankowi środki pieniężne (zakłada depozyt w banku) na określony czas, otrzymując w zamian wynagrodzenie w postaci odsetek. Odsetki w zależności od lokaty wypłacane mogą być miesięcznie, kwartalnie lub rocznie. W przypadku większości lokat naliczone odsetki dodawane są do kwoty lokaty (kapitalizowane).
Lokata dynamiczna
Klient może dobrowolnie wpłacać i wypłacać środki bez negatywnych konsekwencji w postaci utraty odsetek.
Lokata rentierska
Rodzaj długoterminowej lokaty, w przypadku której odsetki nie są dodawane do kwoty podstawowej, ale wypłacane klientowi.
Lokata terminowa
Klient zobowiązuje się do nie podejmowania środków z banku przez określony czas, po którym bank zwraca klientowi kwotę podstawową wraz z odsetkami.

M

Makler giełdowy
Makler papierów wartościowych, osoba zawodowo zajmująca się pośrednictwem w transakcjach kupna i sprzedaży papierów wartościowych (np. akcji czy obligacji) dla klienta, w zamian za wynagrodzenie ustalane w procentach od wartości transakcji. Maklerzy zatrudnieni są zazwyczaj w domach maklerskich ponieważ są one jednym z podmiotów mogących bezpośrednio uczestniczyć w obrocie papierami wartościowymi na giełdzie.
Marża
Stosunek zysku ze sprzedaży do ceny sprzedaży (zysk to różnica między ceną sprzedaży, a kosztem pozyskania towaru).
Minimalna gwarantowana emerytura
Minimalna gwarantowana emerytura jest formą gwarancji udzielonej przez państwo, że dochód osób ubezpieczonych nie spadnie po uzyskaniu przez nie wieku emerytalnego poniżej pewnego minimum, nawet gdy ze względu na sytuację życiową dana osoba nie zgromadziła wystarczających środków na swoim koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Gwarancja ta dotyczy osób ubezpieczonych w I filarze polskiego systemu emerytalnego.
Minimalna stopa zwrotu
Zapewnia bezpieczeństwo środków wpłacanych przez uczestników funduszy. Jest to stopa zwrotu niższa o 50% od średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych w tym okresie lub 4 punkty procentowe od tej średniej w zależności od tego, która z tych wartości będzie mniejsza. W sytuacji, gdy stopa zwrotu za 36 miesięcy jest niższa od minimalnej wymaganej stopy zwrotu, zarządzający funduszem emerytalnym zobowiązani są do dokonania dopłaty pieniężnej do rachunków uczestników funduszu, ponieważ ma miejsce niedobór.

N

Nadwyżka budżetowa
Suma dochodów budżetowych przewyższająca wydatki budżetowe, jeden z rodzajów nadwyżki finansowej. Powoduje wycofanie z obiegu określonej ilości pieniądza i umożliwia wprowadzenie do obiegu dodatkowej ilości pieniądza poprzez udzielenie kredytu.
Nadwyżka konsumenta
Różnica pomiędzy kwotą, jaką nabywca jest skłonny zapłacić za określoną ilość dobra, a kwotą jaką musi rzeczywiście zapłacić, jest miarą korzyści czerpanej z konsumpcji danej ilości dobra, stanowi jedną z kluczowych kategorii analizy w ekonomii dobrobytu.
Nadwyżka kupna
W systemie kursu jednolitego (gdy kurs papieru wartościowego określony jest raz podczas sesji) nadwyżka kupna oznacza, że w warunkach rynku zrównoważonego nie wszystkie zlecenia kupna z limitem ceny, który stał się kursem dnia, mogły zostać zrealizowane w całości lub części.
Nadwyżka sprzedaży
W systemie kursu jednolitego (gdy kurs papieru wartościowego określony jest raz podczas sesji) nadwyżka sprzedaży oznacza, że w warunkach rynku zrównoważonego nie wszystkie zlecenia sprzedaży z limitem ceny równym ustalonemu kursowi, mogły zostać zrealizowane w całości lub części.
Nadzór bankowy
Instytucja monitorująca działalność podległych jej banków komercyjnych, której podstawowym celem jest zapewnienie stabilności i bezpieczeństwa systemu bankowego, a także tworzenie kontrolowanych przez nadzór norm ostrożnościowych.
Niewypłacalność
W ujęciu finansowo-ekonomicznym stan, w którym majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań dłużnika wobec wierzycieli.

O

Obligacja
Papier wartościowy emitowany w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem obligatariusza i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Są to papiery masowego obrotu, występują więc w seriach. W przeciwieństwie do akcji, obligacje nie dają posiadaczowi żadnych uprawnień względem emitenta typu współwłasność, dywidenda czy też uczestnictwo w walnych zgromadzeniach.
Obligacja hipoteczna
Rodzaj obligacji, które są emitowane pod dany zastaw hipoteczny. Ich zaletą jest to, że mają one pełne pokrycie w określonych nieruchomościach, gdyż w przypadku bankructwa danej firmy wartość takich obligacji może wykazywać nawet dość znacznący ich wzrost cenowy.
Obligacja municypalna
Denominowany w PLN lub walucie obcej papier wartościowy, potwierdzający zobowiązanie emitenta do wypłacenia w określonych terminach posiadaczowi obligacji odsetek naliczonych wg określonej stopy procentowej oraz wypłacenia kwoty nominalnej obligacji w dacie jej wykupu. Obligacje municypalne są emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego, zgodnie z obowiązującymi w drodze emisji publicznej bądź niepublicznej.
Obligacja skarbowa
Dłużny papier wartościowy emitowany przez Skarb Państwa. Skarb Państwa – emitent obligacji – pożycza od nabywcy obligacji określoną sumę pieniędzy i zobowiązuje się ją zwrócić (wykupić obligacje) – w określonym czasie wraz z należnymi odsetkami.
Obligacja śmieciowa
Żargonowa nazwa obligacji emitowanych przez firmy o słabej kondycji finansowej, charakteryzują się o kilka procent wyższym oprocentowaniem od obligacji skarbowych oraz dużym ryzykiem.
Obligacje zamienne
Rodzaj obligacji dających jej posiadaczowi możliwość (prawo) do zamiany ich na akcje firmy emitującej lub akcje rodzimego przedsiębiorstwa emitenta.
Odsetki
Są to kwoty pieniężne od cudzego kapitału. Odsetki płaci się, gdy korzystamy z nie swoich pieniędzy lub jako karę za korzystanie z cudzych pieniędzy, tzw. odsetki karne. Odsetki mogą być ustawowe lub podatkowe, których stawka w danym okresie jest określona przepisami prawa. Mogą być także określone w umowie przez strony, które zawarły umowę, tzw. odsetki umowne.
Odszkodowanie
Jest to świadczenie, jakie należy się poszkodowanemu za wyrządzenie szkody od osoby, która tę szkodę wyrządziła lub ponosi za nią odpowiedzialność.
OFE
Otwarty Fundusz Emerytalny, stanowi podstawę II filaru polskiego systemu emerytalnego, jest instytucją sektora finansowego, którego przedmiotem działania jest gromadzenie środków pieniężnych osób ubezpieczonych i inwestowanie ich w długoterminowe aktywa finansowe. Po osiągnięciu przez osoby ubezpieczone wieku emerytalnego zadaniem tych instytucji będzie zapewnienie im dochodów na emeryturze w formie comiesięcznych wypłat aż do chwili śmierci osób ubezpieczonych.

P

Papier wartościowy
Dokument lub zapis w systemie informatycznym na rachunku papierów wartościowych, który ucieleśnia prawa majątkowe w taki sposób, że dane uprawnienia przysługują osobie wskazanej jako uprawniona w treści dokumentu, a przedłożenie go jest warunkiem koniecznym i wystarczającym dla realizacji uprawnienia.
Pasywa
Źródło pokrycia majątku przedsiębiorstwa.
Pełnomocnictwo
Oświadczenie woli mocodawcy upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie.
Podatek
Obowiązkowe świadczenie pieniężne pobierane przez związek publicznoprawny (państwo, jednostka samorządu terytorialnego) bez konkretnego, bezpośredniego świadczenia wzajemnego. Zebrane podatki są wykorzystywane na potrzeby realizacji zadań publicznych.
Podatek dochodowy
Jest to najpopularniejszy podatek występujący w praktyce, którego głównym założeniem jest powszechność opodatkowania. Podatek dochodowy wywodzi się z klasyfikacji podatków z punktu widzenia źródła poboru podatku. Źródłem opodatkowania jest w takim przypadku dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. Podatki dochodowe charakteryzują się tym, że następuje opodatkowanie znanej już ostatecznej wielkości uzyskanego dochodu.
Podatek liniowy
Jedna z form opodatkowania. Przewiduje możliwość płacenia podatku według jednolitej 19 % stawki. Dotyczy pozarolniczej działalności gospodarczej oraz dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Pomysł atrakcyjny dla dużej grupy podatników. Nie dla wszystkich jednak, bo poza oczywistymi zaletami podatek liniowy ma też określone wady. Podstawową jest to, że podatnicy korzystający z tej formy opodatkowania tracą prawo do niektórych zwolnień oraz ulg podatkowych, i to również tych, do których nabyli wcześniej prawo.
Podatek progresywny
Metodą obliczania wymiaru podatku, w myśl której wysokość należnego podatku rośnie szybciej niż proporcjonalnie w stosunku do wielkości podstawy opodatkowania. Przy progresywnym systemie opodatkowania stawka opodatkowania (procent płaconego podatku) rośnie wraz ze wzrostem dochodu podatnika.
Polisa
Tradycyjny dokument, którym ubezpieczyciel potwierdza zawarcie umowy ubezpieczenia.
Poręczyciel
Osoba, która udziela innej osobie poręczenia w celu zabezpieczenia pożyczki i zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik tego nie uczynił.
Pożyczka
Operacja polegająca na udzieleniu przez osobę fizyczną lub instytucję określonej kwoty środków pieniężnych lub określonych przedmiotów do dyspozycji pożyczkobiorcy, na czas oznaczony lub nieoznaczony.
Procent składany
Sposób oprocentowania wkładu pieniężnego, polegający na tym, że odsetki są doliczane do wkładu (podlegają kapitalizacji) i procentują wraz z nim w okresie następnym.
Prowizja
"Wynagrodzenie za pośrednictwo w zawieraniu umów na rzecz dającego polecenie lub zawieranie ich w jego imieniu, ustalane w procentach od wartości transakcji."
Przychód
Uzyskany lub należny wpływ wartości, korzyści materialnych w ramach prowadzonej działalności.
Płynność finansowa
Zdolność do terminowego regulowania krótkoterminowych zobowiązań.

R

Rachunek bankowy
Zapis stanu należności między dwoma podmiotami, z których jeden jest bankiem.
Rachunek bieżący
Rodzaj rachunku bankowego przeznaczonego do gromadzenia środków pieniężnych oraz przeprowadzania rozliczeń pieniężnych przez jednostki gospodarcze oraz osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.
Rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR)
Rachunek bieżący przeznaczony dla osób fizycznych, na który mogą być przekazywane wynagrodzenia, emerytury, renty oraz stałe dochody z innych źródeł, z wyjątkiem wpływów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Rachunek oszczędnościowy
Rodzaj rachunku bankowego przeznaczonego na gromadzenie wartości pieniężnych, oferowany osobom fizycznym, ze zmienną stopą procentową, dający możliwość dostępu do środków w dowolnym momencie bez utraty odsetek.
Rada Polityki Pieniężnej
Organ Narodowego Banku Polskiego. Zadaniem RPP jest coroczne ustalanie założeń i realizacja polityki pieniężnej państwa.
Ryczałt
To forma opodatkowania podatkiem dochodowym. Opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym również wtedy, gdy działalność ta prowadzona jest w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej.

S

Sankcja
Określona w normie prawnej konsekwencja naruszenia prawa.
Stopa procentowa
Miernik przychodu, jaki przysługuje posiadaczowi kapitału z racji udostępnienia go innym.
Storno
Zapis anulujący błędną operację księgową. Sposób poprawiania błędów księgowych, polegający na usunięciu ich wpływu na końcowe saldo konta, a w niektórych przypadkach też na obroty. Nie dokonuje się przy tym skreślenia mylnego zapisu.
Suma ubezpieczenia
Wyrażona kwotą zapisaną na polisie górna granica do jakiej zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność w umowie ubezpieczenia mienia.

T

Tajemnica bankowa
Bank jako instytucja zaufania publicznego zobowiązany jest do utrzymania w tajemnicy danych dotyczących klientów i dokonywanych przez nich operacji. Zachowanie tajemnicy bankowej jest szczególnie istotne dla klientów banków, którzy dokonując różnych czynności bankowych przekazują bankowi informacje poufne dotyczące bezpośrednio swojej osoby, stanu rodzinnego czy majątkowego.
Tajemnica skarbowa
Indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową.
Transakcja
Czynność zachodząca między sprzedającym i kupującym. Transakcja kończy się umową sprzedaży.

U

Ubezpieczenie
"Umowny obowiązek świadczenia ubezpieczyciela na wypadek powstania zdarzeń w życiu, zdrowiu lub mieniu ubezpieczonego, wykonanie obowiązku ubezpieczyciel realizuje poprzez wypłatę odszkodowań lub świadczeń z funduszu tworzonego ze składek wnoszonych przez jednostki zagrożone tymi zdarzeniami."
Ugoda
Ugoda jest to dobrowolnie zawarta umowa, na mocy której jej strony czynią względem siebie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego, aby w ten sposób uchylić niepewność co do roszczeń mogących wynikać z tego stosunku, aby zapewnić ich wykonanie lub uchylić spór, który już istnieje lub strony przewidują, że może powstać.
Upadłość
Procedura wszczynana w razie niewypłacalności dłużnika, polegająca głównie na wspólnym dochodzeniu roszczeń przez wszystkich jego wierzycieli.

W

Waloryzacja
Ustalenie wysokości istniejących zobowiązań pieniężnych przy zmianie systemu pieniężnego.
Weksel
Rodzaj papieru wartościowego imiennego lub na zlecenie, w którym wystawca weksla (trasant) zobowiązuje się bezwarunkowo, że inna osoba (trasat) dokona na rzecz odbiorcy weksla (remitenta) zapłaty określonej sumy pieniężnej (weksel trasowany) albo sam przyrzeka, że zapłaci sumę wekslową odbiorcy weksla (weksel własny, sola weksel).
WIBOR
Warsaw Interbank Offered Rate, wysokość oprocentowania pożyczek na polskim rynku międzybankowym. Funkcjonuje od 1991 roku.
Windykacja
Dochodzenie własności za pomocą środków określonych w obowiązujących przepisach prawnych.
Wniosek
Formalna prośba o podjęcie określonych działań lub wykonanie określonej czynności.
Wynik finansowy
Pojęcie z zakresu rachunkowości, które oznacza wyrażoną w jednostkach pieniężnych różnicę pomiędzy przychodami i kosztami danego podmiotu gospodarczego będącą rezultatem prowadzenia działalności gospodarczej.

Z

Zabezpieczenie kredytu
Metodą zmniejszenia indywidualnego ryzyka kredytowego są uzyskane przez bank zabezpieczenia, które powinny zapewnić odzyskanie zaangażowanej sumy kredytowej wraz z odsetkami, prowizjami.
Zarządzanie aktywami
Należy do podstawowych usług finansowych. Głównym zadaniem instytucji finansowych jest zarządzanie majątkami klientów.
Zarządzanie nieruchomościami
Działalność zawodowa, prowadzona przez osoby posiadające licencję zarządcy nieruchomości. Polega ona na zawodowym (odpłatnym) wykonywaniu czynności zleconych przez właściciela nieruchomości takich jak: prowadzenie i nadzorowanie bieżącej obsługi nieruchomości, planowanie krótko- i długookresowych celów i sposobów ich realizacji w odniesieniu do zachowania nieruchomości w stanie niepogorszonym i rozwoju nieruchomości, doradztwo w zakresie zarządzenia nieruchomością.
Zarządzanie ryzykiem
Łączy funkcje zarządzania z monitorowaniem określonej dziedziny i zmniejszaniem możliwych w niej zagrożeń poprzez szacowanie lub estymacje wartości, tzw. parametru ryzyka, odnoszącego się do stanu zawartych w tej dziedzinie obiektów i zdarzeń/procesów.
Zdolność kredytowa
Zdolność podmiotu gospodarczego do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminie ustalonym między kredytodawcą (bankiem) a kredytobiorcą.
Zysk
Dodatni wynik finansowy przedsiębiorstwa lub określonej inwestycji albo pożyczki.

Kursy walut

WALUTA CENA ZMIANA (%)
EUR 4.2746 down - 0.05
USD 3.5651 up + 0.09
GBP 4.8369 up + 0.12
CHF 3.6807 down - 0.77

 

Notowania

INDEX TKOKURS ZMIANA (%)
WIG 64053.14 down - 0.20
WIG20 2464.76 down - 0.20
mWIG40 4908.73 down - 0.40
sWIG80 15098.07 down - 0.20
facebook